Vloerverwarming of radiatoren: welke verwarming past bij uw woning?

Een radiator is een metalen paneel of buizenconstructie die warmte afgeeft aan de ruimte. Bij de meest voorkomende installatie stroomt warm water vanuit een cv-ketel of warmtepomp door leidingen naar de radiator. Het metaal wordt warm en geeft die warmte op twee manieren af: via convectie (de lucht langs het hete oppervlak wordt opgewarmd, stijgt op en maakt plaats voor koelere lucht) en via straling (het warme oppervlak straalt warmte uit naar objecten en personen in de buurt). Bij een standaard paneelradiator is het aandeel convectie het grootst: rond de 80%. Een convectorradiator heeft extra lamellen die het convectie-effect versterken en daardoor sneller warmte afgeeft, maar ook meer luchtbeweging veroorzaakt.

Radiatoren worden per ruimte aangestuurd via thermostaatkranen, maar het hele systeem is afhankelijk van een centrale warmtebron: de cv-ketel of warmtepomp. Die warmtebron moet het water opwarmen, door het leidingwerk pompen en op temperatuur houden. Bij een traditionele cv-ketel is dat doorgaans water van 60 tot 80 graden; bij een warmtepomp liefst zo laag mogelijk (40 tot 50 graden), wat grotere of speciale lage-temperatuur-radiatoren vereist.

Verwarmingsfolie werkt fundamenteel anders. De folie ligt onder de vloerafwerking en verwarmt het volledige vloeroppervlak. De carbonfolie van Karbonik is circa 0,4 mm dik en werkt op gewone netspanning van 230 Volt. Wanneer stroom door de carbonlaag loopt, wordt vrijwel 100% van die stroom omgezet in warmte. Het vloeroppervlak geeft die warmte vervolgens af via straling aan objecten, geleiding aan voeten en deels via convectie aan de lucht direct boven de vloer. De temperatuur van de vloer ligt over het algemeen 4 graden hoger dan de gewenste ruimtetemperatuur, met een maximum van 27 graden.

Waar een radiator een lokale warmtebron is aan de muur, is verwarmingsfolie een grote, milde warmtebron over de hele vloer. Er is geen cv-ketel, geen leidingwerk en geen water nodig. De folie wordt per ruimte aangestuurd via een eigen thermostaat of app, onafhankelijk van andere ruimtes. De carbonfolie van Karbonik is 100% recyclebaar en wordt geproduceerd volgens de ISO 14001-milieunorm.

Het antwoord hangt af van het type systeem, de warmtebron en het gebruikspatroon. Een hr-cv-ketel haalt een rendement van 85 tot 90% op gas; het rendement van radiatoren als afgiftesysteem ligt lager door transportverliezen en luchtcirculatie. Radiatoren op een warmtepomp worden zuiniger doordat de warmtepomp per kWh stroom meerdere kWh warmte levert, al ligt het jaargemiddelde rendement (SCOP) in de Nederlandse praktijk vaak tussen 2,5 en 3 in bestaande woningen.

Verwarmingsfolie zet stroom met bijna 100% rendement om in warmte. Dat klinkt minder efficiënt dan een warmtepomp, maar het totale verbruik hangt niet alleen af van het rendement per kilowattuur. Radiatoren verwarmen via de cv-ketel of warmtepomp altijd het hele systeem: het leidingwerk en het water in het circuit warmen mee op, ook als individuele radiatoren via thermostaatkranen lager staan. Verwarmingsfolie verwarmt alleen de zone die aanstaat, zonder leidingverliezen of een warmtebron die continu draait.

Als afgiftesysteem is vloerverwarming vrijwel altijd zuiniger dan radiatoren. De vloer werkt met stralingswarmte, waardoor de thermostaat tot wel 2 graden lager kan staan voor hetzelfde comfort; radiatoren verwarmen de lucht, en die verdwijnt snel via open deuren en ramen. Elke graad lager op de thermostaat levert daarbij ongeveer 6% energiebesparing op, ongeacht het systeem. De warmtebron is de tweede factor: in woningen waar alle kamers de hele dag verwarmd worden, kan het COP-voordeel van een warmtepomp met radiatoren op de jaarrekening opwegen tegen dat comfortvoordeel. In woningen met wisselend gebruik, of wanneer u de zonering van verwarmingsfolie echt benut door alleen te verwarmen waar en wanneer dat nodig is, verbruikt verwarmingsfolie als hoofdverwarming in totaal minder energie.

Een nieuwe set radiatoren voor een woning van 100 m² kost inclusief installatie doorgaans tussen de € 3.000 en € 6.000, afhankelijk van het type, het aantal kamers en het leidingwerk. Daar komt de warmtebron bij: een hr-cv-ketel kost € 2.000 tot € 3.500, een lucht-waterwarmtepomp € 8.000 tot € 20.000 inclusief installatie. Bij een overstap naar lage-temperatuur-radiatoren voor een warmtepomp lopen de kosten verder op. De totale investering voor radiatoren met warmtebron komt daarmee op € 5.000 tot € 9.500 met een hr-cv-ketel, of € 11.000 tot € 26.000 met een warmtepomp. Het gaat hier om een lucht-waterwarmtepomp op radiatoren, dus warmtebron plus radiatoren, vóór aftrek van ISDE-subsidie. Alleen de warmtepomp zelf staat uitgewerkt op de pagina over verwarmingsfolie versus warmtepomp.

Verwarmingsfolie zoals die van Karbonik kost voor dezelfde 100 m² doorgaans tussen de € 8.000 en € 13.000 inclusief materiaal en installatie. Er is geen cv-ketel, geen warmtepomp, geen leidingwerk en geen apart afgiftesysteem nodig.

Over een periode van 25 jaar verschuift het plaatje. Voor 100 m², exclusief stookkosten en indicatief:

Radiatoren met hr-cv-ketel op gas: circa € 5.000 tot € 9.500 aanschaf plus een vervanging van de ketel (€ 2.500 tot € 3.500 na circa 15 jaar) plus 25 jaar onderhoud (€ 200 tot € 250 per jaar) brengt de totale levensduurkosten op circa € 12.500 tot € 19.250.
Radiatoren met warmtepomp: circa € 11.000 tot € 26.000 aanschaf plus een vervanging van de warmtepomp (€ 8.000 tot € 12.000 na circa 15 jaar) plus 25 jaar onderhoud (€ 150 tot € 250 per jaar) brengt de totale levensduurkosten op circa € 22.750 tot € 44.250.
Verwarmingsfolie: circa € 8.000 tot € 13.000 aanschaf, geen vervanging en geen onderhoud binnen 25 jaar = € 8.000 tot € 13.000.

Daarbovenop komen de stookkosten. Die hangen af van het rendement, de warmtevraag en de actuele stroom- en gasprijzen. Bij continue verwarming van de hele woning kan een warmtepomp dankzij de COP gunstig uitkomen op de jaarrekening. Verwarmingsfolie wint op aanleg, onderhoud en levensduurkosten, en als afgiftesysteem op zuinigheid, vooral wanneer u selectief per ruimte verwarmt.

Radiatoren zelf gaan 25 tot 40 jaar mee, mits ze niet gaan lekken door corrosie. Maar een verwarmingssysteem is meer dan het afgiftepunt: de cv-ketel heeft een levensduur van circa 15 jaar, thermostaatkranen slijten na 10 tot 15 jaar en het leidingwerk kan op termijn last krijgen van kalkaanslag of corrosie. Over de levensduur van een woning vervangt u dus meerdere malen de warmtebron en onderdelen van het systeem.

Verwarmingsfolie heeft geen bewegende delen, geen water en geen onderdelen die slijten. Karbonik geeft 10 jaar garantie op de folie; de verwachte levensduur ligt op 50 jaar of meer, zonder tussentijds onderhoud. Er is geen ketel die vervangen moet worden, geen leiding die kan lekken en geen thermostaatkraan die vastloopt. Het enige elektronische onderdeel is de thermostaat, en die is eenvoudig en goedkoop te vervangen.

Radiatoren zijn vertrouwd, breed beschikbaar en relatief goedkoop in aanschaf. Ze passen bij woningen met een bestaand cv-systeem waar de eigenaar niet van plan is om de vloer of het verwarmingssysteem ingrijpend te veranderen. Bij een overstap naar een warmtepomp blijven radiatoren bruikbaar, mits ze geschikt zijn voor lage temperaturen.

Verwarmingsfolie wint op comfort (gelijkmatige warmte, warme voeten, geen koude zones), op ruimte (geen radiatoren aan de muur), op levensduur (geen onderhoud, geen vervanging van een warmtebron) en op flexibiliteit (per ruimte aanstuurbaar, snel warm). De aanschafkosten zijn hoger dan radiatoren met hr-ketel, maar lager dan radiatoren met warmtepomp. Over 25 jaar zijn de totale kosten bij verwarmingsfolie doorgaans het laagst door het ontbreken van onderhoud en vervanging.

De keuze hangt af van uw situatie. Wie de bestaande radiatoren met een goed werkende cv-ketel heeft en geen renovatie plant, heeft weinig reden om nu over te stappen. Wie renoveert, van het gas af wil, wandruimte wil winnen of een nieuwbouwwoning inricht, vindt in verwarmingsfolie een serieus alternatief dat op de meeste punten gunstig vergelijkt. Voor badkamers en andere natte ruimtes onder tegels is een verwarmingsmat of -kabel in een laag egaline geschikter dan folie.